Chất bảo quản là các hóa chất được thêm vào thực phẩm để:
Kéo dài thời hạn sử dụng
Ngăn chặn nấm mốc, vi khuẩn, men phát triển
Giữ mùi vị, màu sắc và độ an toàn cho thực phẩm khi bảo quản lâu
🛑 Các chất bảo quản cần nên tránh (nếu có thể hạn chế dùng):
Chất bảo quản Sulfur dioxide & sulfites E220–E228 có thể gây dị ứng, đau đầu, hen suyễn, đặc biệt ở người nhạy cảm.
Tên chất bảo quản
Mã
Vì sao nên tránh dùng chất bảo quản
Natri benzoat
E211
Kết hợp với vitamin C có thể tạo benzene, một chất có thể gây ung thư nguy hiểm
Acid benzoic
E210
Giống như E211, cũng có khả năng tạo benzene nếu gặp vitamin C, có thể gây ung thư
Butylated hydroxyanisole (BHA)
E320
Bị nghi ngờ gây ung thư ở động vật đang quá trình trong nghiên cứu dài hạn.
Butylated hydroxytoluene (BHT)
E321
Có thể ảnh hưởng đến nội tiết và gây rối loạn chuyển hóa.
Formaldehyde
Không có mã
Rất độc, bị cấm trong thực phẩm ở hầu hết các quốc gia. Nhưng có thể xuất hiện trong đồ khô bị gian lận.
Natri benzoat (INS 211) là chất bảo quản phổ biến hiện nay được sử dụng trong rất nhiều loại thực phẩm, đồ uống, và tương ớt (như Chinsu, Cholimex…). Nó được phép sử dụng ở Việt Nam và nhiều nước khác, nhưng chỉ trong liều lượng giới hạn nhất định.
Ảnh hưởng chất bảo quản nếu dùng quá liều hoặc thường xuyên
Chất bảo quản An toàn ở liều thấp (dưới 5mg/kg thể trọng mỗi ngày), theo WHO và Codex.
Tuy nhiên, nếu dùng chất bảo quảnquá mức hoặc thường xuyên, có thể:
Gây dị ứng nhẹ, kích ứng da, hoặc hen suyễn ở người nhạy cảm.
Khi kết hợp với vitamin C (ascorbic acid), có thể sinh ra benzene, một chất có thể gây ung thư nếu tích tụ lâu dài (rất hiếm khi xảy ra ở điều kiện bảo quản đúng).
benzene trong nước giải khát có chứa E211 và vitamin C nếu để lâu ở nhiệt độ cao
Không xấu nếu dùng chất bảo quản đúng liều lượng.
Nhưng nên hạn chế ăn quá nhiều thực phẩm chứa Natri benzoat, đặc biệt với trẻ em và người có bệnh mãn tính.
Kali sorbat (INS 202) là một chất bảo quản thực phẩm được sử dụng rất phổ biến trên thế giới và được coi là an toàn nếu dùng đúng liều lượng quy định.
Là muối kali của axit sorbic (sorbic acid).
Khả năng ức chế nấm mốc, men và vi khuẩn, kéo dài thời gian bảo quản thực phẩm như tương ớt, nước chấm, bánh mì, phô mai, nước trái cây, v.v.
Không độc, không tích lũy trong cơ thể.
Được Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) và Ủy ban Codex Quốc tế công nhận là an toàn.
Khi vào cơ thể, nó bị chuyển hóa giống như axit béo và thải ra ngoài.
Kali sorbat (INS 202) chất bảo quản có gây ung thư như Natri benzoat (INS 211) không?
⛔ Không. Hiện tại không có bằng chứng khoa học nào xác nhận chất bảo quản Kali sorbat (INS 202) gây ung thư khi dùng đúng liều lượng cho phép.
So sánh chất bảo quản Kali sorbat (INS 202) với chất bảo quản Natri benzoat (INS 211):
Mức độ phổ biến
Rất phổ biến dùng hiện nay Natri benzoat (E211)
Rất phổ biến dùng hiện nay Kali sorbat (E202)
An toàn theo WHO/FDA
✅ Có (nếu dùng đúng liều)
✅ Có (nếu dùng đúng liều)
Gây phản ứng với Vitamin C
❗ Có thể sinh benzene (chất có thể gây ung thư)
❌ Không phản ứng sinh benzene
Gây ung thư
⚠️ Có nguy cơ nếu kết hợp với vitamin C trong môi trường không ổn định
❌ Không có bằng chứng gây ung thư
Dị ứng nhẹ (ít gặp)
Có thể xảy ra
Có thể xảy ra
Kali sorbat chất bảo quản an toàn hơn Natri benzoat về mặt rủi ro nguy cơ bị ung thư.
Nhưng cả hai chất bảo quản đều nên dùng ở mức hợp lý, tránh lạm dụng lâu dài ảnh hưởng đến sức khỏe.
⚠️ Các chất bảo quản này không bị cấm sử dụng, nhưng nên dùng ở mức thấp:
Tên chất
Mã INS
Ghi chú
Kali sorbat
E202
chất bảo quản an toàn ở mức cho phép, không gây ung thư, nhưng vẫn nên dùng ít.
Natri nitrit / nitrat
E250 / E251
Dùng trong thịt muối nguội, xúc xích – liều cao có thể tạo nitrosamine gây ung thư.
Mẹo nhỏ để tránh chất bảo quản:
Ưu tiên đọc kỹ thành phần trên nhãn.
Chọn thực phẩm ít thành phần, không phụ gia, đặc biệt là hàng homemade hoặc organic.
Tránh để đồ ăn ngoài nắng, để lâu sau khi mở nắp, vì dễ kích hoạt phản ứng hóa học (như sinh benzene).
Lưu ý khi sử dụng chất bảo quản:
Hạn chế tiêu thụ quá nhiều thực phẩm chứa chất bảo quản và phẩm màu tổng hợp, đặc biệt đối với trẻ nhỏ và người nhạy cảm.
Bảo quản sản phẩm nơi khô ráo, thoáng mát và giữ lạnh sau khi mở nắp để đảm bảo chất lượng sản phẩm
